BREZİLYA'nın GATS KAYGILARI

Kısa süre önce yapılan GATS müzakerelerinde KAMU EMEKLİLİK SİSTEMLERİ konusundaki kaygılarını açıkladı!!!

10 Ekim 2004

MAI ve Küreselleşme Karşıtı Çalışma Grubu

Aşağıdaki alıntı, GATS çerçevesinde Finansal Hizmetler Komitesince yürütülen kamu hizmetlerinin, belirsizliği konusundaki tartışmadan alınmıştır. Söz konusu toplantıda delegeler OECD ve UNCTAD’ın DTÖ üyesi ülkeleri GATS’ın ikinci tur görüşmelerinde daha fazla taahhütte bulunmaya teşvik etme amacıyla hazırladıkları bir dizi rapordan biri olan “GATS ve Sigorta Hizmetleri” konusunu görüştüler.

OECD ve UNCTAD’ın ortaklaşa hazırladıkları rapor aşağıdadır:

“Finansal Hizmetler ile ilgili anlaşma eki finansal hizmetler için, GATS uygulamasından çıkarılmış olan (bkz. GATS Madde I.3(b) ve (c))“Hükümet makamlarınca sunulmakta olan hizmetler kapsamı”nı belirlemektedir. Bu tanımlamaya göre sigorta ve sigorta bağlantılı faaliyetler sosyal güvenlik ya da kamu emeklilik sistemlerinin parçasını oluşturmakta ve muhasebesi bir kamu kurumunca yürütülen ya da Hükümetin finansal kaynaklarını kullanarak ya da Hükümetin garantörlüğü altında ifa edilen diğer hizmetler GATS kapsamı dışında kalmaktadır. Bu konuda yapılan son toplantıda, kendi finansal hizmet sağlayıcılarının bir kamu kuruluşuyla rekabet içinde hizmet sunmasına izin vermiş DTÖ üyeleri için bu faaliyetlerin GATS kapsamında sayılacağı kaydedilmiştir.

Toplantıda Brezilya’nın temsilcisi raporu, özellikle bu GATS raundunda sigorta hizmetleri alanında yapılacak taahhütlerin artacağı varsayımına dayandırılması bakımından hatalı bulduğunu belirtmiştir. Aynı temsilci, emeklilik ve sosyal güvenlik gibi belli finansal hizmetlerin GATS’dan çıkarılması ile ilgili referanslar bakımından da raporu hatalı bulduğunu belirtmiştir:

“Brezilya temsilcisi, kamu hizmetlerinin bugünkü durumu ile ilgili olarak paragraf  1(b)(ii) ve Finansal Hizmetler ile ilgili ekin (iii) bölümlerinin bir kamu kurumu ya da bir finansal hizmet sağlayıcıyla rekabet içinde yürütülmediği taktirde GATS dışında tutulduğunu açıkladı. Ancak, Brezilya kullanılan “bir kamu kuruluşu ile ya da bir finansal hizmet sağlayıcısı ile rekabet içinde olma” terimlerinin anlamını bilmiyordu. Onun esas kaygısı bu hükümlerin sosyal güvenlik ve emeklilik sistemlerine uygulanıp uygulanmayacağına dairdi. Taahhütlerin kapsamı konusunda ileride istenmedik bir sürprizle karşılaşmamak için Brezilya bu konunun ayrıntılı olarak tartışılmasından yanaydı.”(1)

Brezilya delegesi aynı kaygıları Mart 2004’te yapılan bir önceki Finansal Hizmetler toplantısında da dile getirmiş ve şöyle demişti:

“Brezilya temsilcisi sunulan dokumanı çok ilginç bulduğunu belirtti. Bu konuda dört ayrı yorum yaptı, bunlar sadece sunulan dokümanla ilgili olmakla kalmıyor yanı sıra Brezilya’nın bu müzakerelerde birlikte hareket ettiği ülkelere de Brezilya’nın kaygılarının hangi konularda yoğunlaştığını göstermeyi amaçlıyordu. Öncelikle dokümanın 9 sayfasının 19. paragrafının sonundaki cümlenin şöyle okunması mümkündü: “Eğer bir DTÖ üyesi kendi finansal hizmet sağlayıcılarının bir kamu kuruluşuyla rekabet içinde faaliyette bulunmasına izin veriyorsa bu tip faaliyetler GATS kapsamında sayılacaktır”. Brezilya’nın altını çizip dikkat çekmeye çalıştığı kısım GATS anlaşmasında kamu hizmetleriyle ilgili muğlak bir bölüm bulunduğu ve bu muğlaklığın özellikle de Hükümetin hizmet sağlayıcıları ile özel sektörün hizmet sağlayıcıları arasında rekabeti oluşturan durumda belirginleştiği idi. Brezilya işte bu şüphe götürür bölüm için bir açıklama bir netleştirme bekliyordu. Aslında bu husus sadece sigorta alanı için değil tüm diğer sektörler açısından da büyük önem taşıyordu. Bazı teklifler hatta yeni üye olma aşamasındaki bazı ülkelerce yapılan spesifik taahhütler belli alt sektörler ya da kamu hizmetleriyle bağlantılı çakışmalar oluşturuyordu. Örneğin bazı teklifler ya da tablolarda eğitim hizmetlerine ilişkin taahhütlerin kamu tarafından fonlanan eğitim hizmetlerine uygulanmadığı açıkça belirtiliyordu. Bu nedenle Brezilya temsilcisi bu konunun çok daha fazla açıklığa kavuşturulması gereken bir alan olduğunu söyledi.”

Brezilya’nın yorumlarıyla ilgili ya da GATS’ın bu alanı konusunda netleştirmeye duyulan ihtiyaca dair ciddi ve büyük bir tartışma hatta görüşme yaşanmadı. Hong Kong ve Çin “belirsizlik daha da büyük olabilirdi, çünkü Finansal Hizmetlerle ilgili ekin yazılımı kamu hizmetleriyle ilgili bölümün yazılımından farklı” yorumunu yaptılar. Hong Kong delegesi şöyle dedi: „Son olarak Brezilya tarafından yapılan yorumlar ve Anlaşmadaki hizmetlerin tanımı konusunda Hong Kong ve Çin temsilcisi Finansal Hizmetlerle ilgili kısmın ekinin 1.b) ve 1.c) paragraflarının GATS’ın 1.3.b) ve c) hükümlerinden farklı göründüğünü belirtti. Her ne kadar kendi delegasyonu bu konu üzerinde tartışmaya devam ediyor olsa da delege şahsi görüşünü “finansal hizmetler konusunu ele alışın diğer sektörlerdekinden farklı olacağa benzediği”  biçiminde oldu.(2)

[1] Kaynak: S/FIN/M/45 19 July 2004 Committee on Trade in Financial Services REPORT OF THE MEETING HELD ON 25 JUNE 2004 Note by the Secretariat

[2] S/FIN/M/44 Committee on Trade in Financial Services – Report of the Meeting Held on 23 March 2004, Note by the Secretariat 21/04/2004